YAPILMAKTA OLAN YATIRIMLAR HESABININ ENFLASYON DÜZELTMESİ FARKLARININ İZLENDİĞİ ÖZEL FONLAR HESABINDAKİ TUTARLARIN VERGİSEL DURUMU HAKKINDA SİRKÜLER YAYIMLANDI
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından ‘Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı’ için yapılan enflasyon düzeltmesi farklarının izlendiği özel fonlar hesabındaki tutarların vergisel durumu hakkında 9/2/2026 tarih ve 196 No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri yayımlanmıştır.
213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasına eklenen (10) numaralı bentte “10. Bu Kanun kapsamındaki muhasebe standartları uyarınca yapılmakta olan yatırımlar hesabında takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan ve bu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farkları, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilir ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaz.
Özel fon hesabında bulunan bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınır.
Bu bent uyarınca özel fon hesabında izlenen ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu hesaplarda izlenen tutarlara ayrıca enflasyon düzeltmesi uygulanmaz.
Yatırım döneminde veya iktisadi kıymetin aktifleştirilmesinden sonra işin bırakılması veya özel fon hesabında izlenen söz konusu tutarların bir kısmının veya tamamının başka bir hesaba nakledilmesi ya da işletmeden çekilmesi hallerinde, bu bent uyarınca dönem kazancında dikkate alınmayan tutarlar; işin bırakıldığı veya özel fon hesabının kısmen veya tamamen bu bent hükümlerine aykırı şekilde kullanıldığı dönemin kurum kazancının tespitinde dikkate alınır.” hükmüne yer verilmiştir.
Sirkülerde de; mezkûr bent uyarınca yapılmakta olan yatırımlar hesabının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan düzeltme farklarının dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayarak özel fon hesabına alınması ve bu fon hesabındaki tutarların yeniden değerleme oranında artırılması ile yatırımın aktifleştirildiği dönemde dönem kazancının tespitinde dikkate alınmasına ilişkin açıklamalara ve örnek hesaplamalara yer verilmiştir.
- Yatırım Döneminde Özel Fon Hesabında Takip Edilen Tutarların Yeniden Değerleme Oranında Artırılması
213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (10) numaralı bendinde; mezkûr bent kapsamında özel fon hesabında yer alan ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacağı, ayrıca enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamdaki özel fon hesabında bulunan tutarlar; gerek yatırım döneminde, gerek sonraki süreçlerde, ilgili yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırılacaktır.
Örnek-1: (A) A.Ş. 2024 hesap dönemi sonunda yapılmakta olan yatırımlar hesabını enflasyon düzeltmesine tabi tutmuş ve 4.000.000 TL enflasyon düzeltme farkı hesaplamıştır.
Mükellef, söz konusu enflasyon düzeltme farkını gelir hesaplarıyla ilişkilendirmeyerek özel bir fon hesabına alacak ve bu tutarı dönem kazancının tespitinde dikkate almayacaktır.
Özel fon hesabına alınan 4.000.000 TL’nin 2024 hesap dönemi sonunda yeniden değerleme oranında artırılmayacağı tabiidir.
Mükellef (A) A.Ş. özel fon hesabında bulunan bu tutarı, yatırımın devam ettiği 2025 hesap dönemi sonunda yeniden değerleme oranında artıracaktır.
2025 hesap dönemi için 585 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen yeniden değerleme oranı olan %25,49 un kullanılması gerekmektedir.
Yeniden Değerleme Oranı (A)= % 25,49 (1,2549)
Özel Fon Hesabına Alınan Enflasyon Düzeltme Farkı (B) = 4.000.000 TL
Yeniden Değerleme Oranında Artırılmış Özel Fon Hesabı Tutarı = (A)x(B) = 4.000.000 TL X 1,2549 = 5.019.600 TL
- Yatırımın Aktifleştirilmesinden Sonra Özel Fon Hesabında Takip Edilen Tutarların Yeniden Değerleme Oranında Artırılması ve Kazancın Tespitinde Dikkate Alınacak Tutarın Belirlenmesi
Özel fon hesabına alınan tutarların, yatırımın aktifleştirilmesinden sonraki dönemlerde yeniden değerleme oranında artırılmasına ve yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört (4) hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınmasına ilişkin örneğe aşağıda yer verilmiştir.
Örnek-2: Örnek-1 de yer alan (A) A.Ş. 2026 yılında yatırımını tamamlayarak iktisadi kıymeti işletmenin aktifine almıştır. 2026 yılında yeniden değerleme oranının %20 olduğu varsayıldığında, özel fon hesabında yer alan tutar (5.019.600 TL X 1,20 =) 6.023.520 TL olarak dikkate alınacak ve iktisadi kıymetin aktifleştirildiği 2026 hesap döneminde, bu tutarın beşte biri olan (6.023.520 /5=) 1.204.704 TL, kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.
Özel fon hesabının bakiyesi (6.023.520 TL-1.204.704 TL =) 4.818.816 TL ise sonraki hesap döneminde yeniden değerleme oranında artırılacak ve yeniden değerleme oranında artırılmış tutarın bu defa dörtte biri, sonraki yıllarda yeniden değerleme oranında artırılmış tutarın sırasıyla üçte biri, yarısı ve son yılda kalan tutarın tamamı ilgili hesap dönemlerine ilişkin kazancın tespitinde dikkate alınacak olup, hesaplamaya ilişkin özet tablo aşağıdaki gibi olacaktır.
|
Dönem |
Özel Fon Bakiyesi(A) |
Yeniden Değerleme Oranı(B) |
Yeniden Değerleme Oranında Artış (C)=(A)X(B) |
Özel Fonda Yer Alan Yeniden Değerleme Oranı ile Artırılmış Tutar (D)=(A)+(C) |
Dönem Kazancının Tespitinde Dikkate Alınacak Tutar(E) |
Kalan Tutar (K)=(D)-(E) |
|
|
|
2026 |
5.019.600 |
20,00% |
1.003.920 |
6.023.520 |
1.204.704 |
4.818.816 |
||
|
2027 |
4.818.816 |
10,00% |
481.881 |
5.300.697 |
1.325.174 |
3.975.523 |
||
|
2028 |
3.975.523 |
8,00% |
318.041 |
4.293.564 |
1.431.188 |
2.862.376 |
||
|
2029 |
2.862.376 |
7,00% |
200.366 |
3.062.742 |
1.531.371 |
1.531.371 |
||
|
2030 |
1.531.371 |
5,00% |
76.568 |
1.607.939 |
1.607.939 |
0,00 |
||
|
TOPLAM |
2.080.776 |
|
7.100.376 |
|
||||
* 2026, 2027, 2028, 2029 ve 2030 yıllarına ait yeniden değerleme oranları varsayımdır.
** Hesaplamalar yapılırken ondalık haneler dikkate alınmamıştır.
Mükellef (A) A.Ş. 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (10) numaralı bendi kapsamında özel fonlar hesabına aldığı tutarları (yatırım döneminde yeniden değerleme oranında artırılan ve özel fonlar hesabına alınan tutarlar dahil) yatırımın aktifleştirilmesinden sonra yukarıda bulunan tablodaki gibi yeniden değerleme oranında artıracak ve ilgili taksit tutarlarını 2026, 2027, 2028, 2029 ve 2030 hesap dönemlerinde dönem kazancının tespitinde dikkate alacaktır.
- Özel Fon Hesabında Bulunan Tutarların Geçici Vergi Dönemlerinde İlgili Geçici Vergi Dönemine Tekabül Eden Kısmı Kazancın Tespitinde Dikkate Alınacaktır.
213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (A) fıkrasının (10) numaralı bendinde, özel fon hesabına alınan tutarların, yatırımın aktifleştirilmesinden sonraki dönemlerde yeniden değerleme oranında artırılmasına ve yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınacağı hüküm altına alınmış olup, söz konusu kazançlar geçici vergi dönemlerinde de kazancın tespitinde dikkate alınacaktır.
- Özel Fon Hesabına Alınan Tutarların Yeniden Değerleme Oranında Artırılan Kısımlarının İktisadi Kıymetin Maliyetine İntikal Ettirilmesi Mümkün Bulunmamaktadır.
Sirkülere aşağıdaki bağlantı yolunu kullanarak ulaşabilirsiniz.
https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/434/sirkuler/1136
Saygılarımızla
VİZYON GRUBU